DOA uygulaması / sistemi sadece vatandaşın kazandığı 1 TL olarak düşünmemek lazım. DOA'nın tam olarak mantığını anlatmaya çalışacam.

DOA işaretli PET, cam ve alüminyum içecek şişeleri şu anda işlem görüyor. Vatandaş otomatik veya manuel iade noktasına şişeleri getiriyor. Normal iadede şişe başına 1 TL DOA Cüzdan’a aktarılıyor. Buradaki para banka hesabına transfer edilebiliyor, ATM’den çekilebiliyor veya harcanabiliyor. Kullanıcı başına makinelerde günlük 200 şişe sınırı bulunuyor. Yüksek hacimli toplu iadeler için Sayma ve Doğrulama Merkezleri bulunuyor. Buralar kullanılırsa 200 adet üstünde işlem yapılabiliyor ve ambalaj başına 50 kuruş ödeniyor.

Sonrasında bu toplama merkezlerindeki şişeler/ambalajlar süreçten geçiyor. Süreçte şişeler doğrudan hurdaya gitmiyor.
İade noktası --- Taşıma süreci ---- aktarma/doğrulama yapılması ---- yetkili geri kazanım tesisine ulaştırılması. Bu şekilde bir zincir halinde süreç ilerliyor.

Geri kazanım tesisleri de belirli şartları sağlamak zorunda. Çevre lisanslı, Ajans tarafından tescilli ve sisteme kayıtlı olması gerekiyor. Saha operasyonlarını da yetkilendirilmiş operatörleri yürütüyor.

Kim ne kazanıyor?

• Devlet/kamu: Resmi kayıtlı atık, daha fazla yerli hammadde, daha az çöp
• Vatandaş: Ambalajın parasal değer kazanması, geri dönüşümden gelir elde etme
• Yetkili geri dönüşüm tesisi: Temiz ve düzenli hammadde
• Toplama-ayırma/hurdacı: Sisteme entegre olursa yeni iş
• DSYS operatörü/lojistik: Tamamen yeni ve büyük pazar

Riskler / Zararlar neler?

• Devlet/kamu: Sistemin maliyeti, denetim ve fon şeffaflığı
• Vatandaş: Zaman/ulaşım yükü, bedelin fiyatlara yansıması
• Yetkili geri dönüşüm tesisi: Sisteme bağımlılık ve yeni kurallar
• Toplama-ayırma/hurdacı: PET/alüminyum gibi değerli atığı kaybetmek
• DSYS operatörü/lojistik: Yüksek yatırım ve mevzuat bağımlılığı

Yani şunu diyebiliriz: Faydası var, ama riskleri de mevcut. Ciddi sorumluluk gerektiriyor, yasal şartlar var.